Een Geschiedenis vol Contrast
Scheveningen, een naam die onmiddellijk associaties oproept bij iedere Nederlandse of Belgische vakantieganger uit het noordelijke deel van West-Europa. De badplaats is eveneens bekend onder de naam “de beste badplaats ter wereld”, wat te maken heeft met de rijke geschiedenis en cultuur die Scheveningen tentoonspreidt sinds zijn ontstaan in het einde van de 19e eeuw.
Om maar gelijk een feitje te noemen: in 1882 werd Schevenijnen aangesloten op het treinspoor. In één Holland Scheveningen enkel jaar tijd nam de bevolking, die destijds niet meer dan 12% bestond uit zeevaarders, met behulp van de trein zo spectaculair toe dat in mei 1883 al een schouwburg werd geopend op het plein tussen de Kerkpleinstraat en het Grote Markt. Er werden concerten en theateruitvoeringen gehouden om zowel de toeristen als de bevolking van Scheveningen te vermaken. Dit vormt niet alleen al een interessante gids voor wat er in Scheveningen op korte termijn kon worden verwacht, maar ook welke invloed dit had op het sociale gebeuren in deze tijd.
Bouwwerken en Archeologie
Een van de belangrijkste bouwwerken is zonder twijfel het Scheveningse Pier. Dit 700-meter lange oeverstuk werd tussen 1877 en 1882 gebouwd door de zakenman Simon Visser & Co. De scheepswerf, die op dat moment al meer dan een halve eeuw in bedrijfsactiviteit was (en hiermee dus al veel verder teruggaat dan men meestal weet), werkte voor deze projecten nauwelijks mee met de bouwwerken van het hotel. Visser & Co beschikte hiervoor over een aantal loodgieters, timmerlieden en houtsnijders die hierin aan bod konden komen.
Wat velen echter niet weten is dat er in Scheveningen al vele jaren een oude haven stond, uit het jaar 1684. Deze zogenaamde “zeehaven” (in tegenstelling tot de gebruikelijke zeewerf of schiphaven), die aanvankelijk voor de scheepvaart diende als een middel om kruit en salpeter te vervoeren, is sinds 1836 niet langer in gebruik. Zowel het oude havengebouw zelf, dat na de eeuwwisseling werd afgebroken en vervangen door een nieuw gebied voor winkels en appartementen (waar onder meer de kerk van Scheveningen zou staan), als zijn grondstoffen bleven echter nog zeer lang in gebruik. In 1952 werden zowel het huidige Kalfjeslaan gebouw op dit perceel, evenals de kerkgebouwen zelf omgebouwd tot winkels en woningen.
Natuurlijk Scheveningen
Wie tijd heeft is vooral ook wel geïnteresseerd in een bezoek aan het Nationaal Park Drenthe. Een gebied met rijke geschiedenis die zich onderscheidt door zijn zeer grote collectie grafheuvels uit de vroeg-Timperius-periode, zo’n 1800 tot 1500 voor Chr.
Wat veel mensen niet weten is dat Scheveningen ook een enorm populair gebied is in de zomermaanden. De scheepvaart die hier plaatsvindt in deze tijd is eigenlijk nog maar zeer klein compared met wat men verderop in Nederland aantreft. Dit komt onder andere door het feit, dat hier niet direct op zeemijnen werd gewacht en waardoor een groot deel van scheepsvaart overgegaan kon worden.
Scheveningen nu: Toeristen
In tegenstelling tot wat velen kunnen verwachten is Scheveningen nooit zo sterk ontwikkeld dat deze meer dan zijn oorspronkelijke omvang uitgroeide. Hierdoor kende de badplaats nog al weinig aanverwantschap met andere toeristenbestemmingen. Wat men echter niet mag verwachten is dat Scheveningen in de 20e eeuw nooit op zijn dieptepunt belandde.
Op dit punt moeten we zeker even stil staan bij wat er plaatsvond na de Tweede Wereldoorlog: “Wederopbouwd Nederland” zoals men het vroeger maar wel meteen zei, kwam in veel gebieden ook Scheveningen niet zonder overlast voor. Door het herstel van schade als gevolg van zowel de oorlog (in dit geval bombardementen) en de naoorlogse periode hadden bevolking en toeristen soms last te krijgen met een enorme hoeveelheid grondstoffen die in deze gebieden niet meer werd gebruikt. De scheepvaart die al eerder was opgebouwd had nu dus heel weinig om aan doen.
In de loop van de jaren ’70 nam echter het aantal bezoekers en bewoners sterk toe, waarbij men met name uit korte afstand kwam maar ook sommige van buiten Nederland. Aangezien er al bijna veertig jaar geleden een oorlog was geweest waren deze nieuwe inwoners vooral bezorgd over de leegloop die hun buurt of stad teisterde.
De moderne tijd en Scheveningen
Wij schrijven dit alles in 2023. De scheepvaart, waarvan we zo-even spraken over het feit dat niet al te veel gebouwen op oorspronkelijk de bouwplaatsen stond, is aanzienlijk veranderd en ook velen van onze bevolkingsgroei zien hier een grote invloed.
Zo heeft men de scheepvaart (de bouwkundige constructie waarmee dit gebouwd werd) voorzien van moderne technologie. Deze techniek bestaat uit lichtgewichten materialen die kunnen worden gebruikt als alternatief voor zware stalen kolommen en drukkasten, een ontwikkeling die ondanks zijn recente invloed in de hele wereld zeer alweer 60 jaar oud is. Voor het gebruik van deze nieuwe techniek werd overigens niet alleen geld geïnvesteerd door men in bepaalde sectoren vragen moest stellen.
In Scheveningen en omgeving gaat echter veel meer dan hier beschreven te voorschijn bijvoorbeeld dat de zeebouw de belangrijkste factor is waarvan deze toeristische badplaats leeft. Men noemt dit namelijk (als een gevolg van overheidsbemoeiingen in het begin) ook wel eens “de Scheveningers”.
Vele bezoekers zien echter, dat men hier met al die vroegere bouwwerken en zeeweringen toch wat last had. Er worden soms problemen ondervonden als gevolg van de zeebeweegingen. Het zorgt voor bijvoorbeeld wateroverlast in het gebied.
Zoals eerder besproken is de Scheveningers een bezienswaardigheid
Eerst kwamen deze bouwwerken hier reeds om tot stand te komen, na verloop van tijd bleek dat men er echter al vroeg voor nodig had in het zogenaamde “zeeverbindingsplan” (dat is niet meer dan een term die bij de start van het ontwikkelingsproject nog bestond). Naar aanleiding hiervan was toen al bekend dat Scheveningen op de dag ervoor, tevens op een moment waarop men verwachtte dat zeer spoedig scheepvaart zou worden voortgezet na de gronden waarover in dit hoofdstuk eerder sprak.
Om maar gelijk even verder te gaan: sinds begin jaren 90 is er ook zekerheid over hoe groot het aantal bezoekers in Scheveningen zou uitkomen. Deze bereiking (een toename van een derde tot bijna driemaal) kwam namelijk met name voort door de bouw van drie grote hotels, welke zich eveneens aanpassen zullen moeten doen aan de verandering die de toeristenreis omarmden.
Tot slot wil ik u nogmaals meedelen dat men in Scheveningen en al die rondom gelegen gemeenten aanzienlijk heeft last van het verschil tussen toerist en niet-toerisme. Zonder meer valt er namelijk heel veel over deze kwestie te lezen, maar een opmerkelijk voorbeeld hiervan vind ik bijvoorbeeld in het artikel “Aantal bezoeken Scheveningen (Rotterdam-Zuid-Holland)” van 2006.
Een Conclusie
Men kan dus stellen dat scheepvaart de belangrijkste factor is waarvan deze toeristische badplaats leeft. Het feit, dat men vroegere bouwwerken in gebruik nam voor het maken van hotels en winkels, maakt Scheveningen alsnog tot een gebied met weinig aanverwantschap met andere toeristenbestemmingen.